Gönderi Tarihi: Ekim 13th, 2007 Yazar: security Kategorisi:
Yangın LPG sektöründe sağlık, emniyet ve çevre güvenliği.
LPG Nedir?
Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), petrolün damıltılması veya doğalgazdan ayrıştırılması ile elde edilip basınç altında sıvılaştırılan, başlıca propan, bütan ve izomerleri gibi hidrokarbonlar veya bunların karışımından oluşan bir üründür. Oda sıcaklığı ve bir atmosfer basınç altında gaz halindedir. Basınç uygulandığında sıvılaşır. Sıvılaştırılan LPG’nin hacmi önemli ölçüde azalır, dolayısıyla taşıma, depolama ve ölçme gibi işlemler sıvı haldeyken yapılır. Basınç düşürüldüğünde, çevreden aldığı ısı ile gaz haline dönüşür. LPG renksiz, kokusuz ve havadan ağır yanıcı bir gazdır. Güvenlik gerekçesiyle, bir sızıntı halinde hemen anlaşılması için etilmerkaptan maddesi katılarak kokulandırılmaktadır.
Üretim alanları için maksimum verim sağlayan Dökme LPG, işletmelerin bütün enerji ihtiyacını karşılar. Enerji kesintisi olmayacağından üretim aksamaz. Toplu konutlar, villalar, oteller, tatil köyleri, restoranlar, okul ve kamu kuruluşları, kağıt sanayi, cam sanayi otomotiv sanayi, seramik sanayi, kimya sanayi, metal sanayi, gıda sanayi, tekstil sanayi ve deri sanayi, tarım, hayvancılık, tuğla fabrikaları, şantiyeler, kojenerasyon üniteleri, fırınlar, Dökme LPG’nin güvenle ve çevreye zarar vermeden kullanılabileceği alanlardan bazılarıdır.
Dökme LPG
Üretim alanları için maksimum verim sağlayan Dökme LPG, işletmelerin bütün enerji ihtiyacını karşılar. Enerji kesintisi olmayacağından üretim aksamaz. Toplu konutlar, villalar, oteller, tatil köyleri, restoranlar, okul ve kamu kuruluşları, kağıt sanayi, cam sanayi otomotiv sanayi, seramik sanayi, kimya sanayi, metal sanayi, gıda sanayi, tekstil sanayi ve deri sanayi, tarım, hayvancılık, tuğla fabrikaları, şantiyeler, kojenerasyon üniteleri, fırınlar, Dökme LPG’nin güvenle ve çevreye zarar vermeden kullanılabileceği alanlardan bazılarıdır.
LPG Çevre Dostudur:
Artan çevre kirliliği, dünyamızı giderek yaşanılır olmaktan uzaklaştırıyor. Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi, Türkiye’de de soluduğumuz havayı, içtiğimiz suyu, yediğimiz yiyecekleri, yaşadığımız her yeri kirleten atıklar geleceğimizi tehdit ediyor. Çevremizi korumak, bizden sonraki kuşaklara daha temiz bir dünya bırakmak adına Shell Gaz olarak biz de, üzerimize düşen görevi özenle yerine getiriyoruz. Yüksek kaliteli bir enerji kaynağı olmasının yanı sıra, çevreye uyumuyla da tüm dünyada kullanımı teşvik edilen LPG’yi sizlerin kullanımına güvenle sunuyoruz. Üretimden, tüketime kadar geçen tüm aşamlarda da, çevre koruma prosedürlerimizi titizlikle uyguluyoruz.
LPG Güvenli ve Ekonomiktir.
Konutlar, işyerleri veya sanayi işletmelerinde her türlü kullanım olanağını sağlayan Dökme LPG, kullanım alanı ve ortaya çıkan enerji açısından doğalgaz ve havagazı ile aynı özellikleri taşımakla birlikte, bakım gerektirmeyen % 100 güvenli bir enerji kaynağıdır. Tankerlerle kolayca taşınabildiğinden diger gazların ötesinde, çok farklı alanlarda kullanılabilir. Yüksek kalori değeri ve verimli yanması da enerji tasarrufu sağlar.
Tüp gaz patlamalarına, soba zehirlenmelerine, son vermek amacı ile yüksek teknoloji ürünü profesyonel algılayıcılarla donatılan gaz alarm sistemleri kullanılmalıdır.
Gaz Dedektörleri Özellikleri.
Yüksek seçici özelliğe, profesyonel algılayıcılara sahip - Karbonmonoksit , - Sıvı Petrol Gazı , Doğal Gaz , Hava Gazı ve bunun gibi öldürücü gazları duyarlı bir şekilde algılayabilmeleridir.
GAZ ALARM CİHAZLARI
LPG ve benzeri gazları algılar , yanıcı gazların bulunduğu her bölgede kullanılabilir. ( Salon, mutfak, banyo, LPG istasyonları, LPG’li taşıt araçları v.s.)
CO kaçaklarına karşı yüksek duyarlıktadır.Hissedilmesi çok güç hatta olanaksız olan CO kaçaklarının olabileceği her yerde özellikle şofben baca kaçaklarında kullanılır. (Banyo, salon v.b.)
GAZ ALGILAMA - KESME MODÜLLERİ
Radyan, Katalitik sobalarda oluşabilecek LPG gaz kaçaklarını algılar, ışık ve sesle uyardığı gibi gazı kesebilir.Gerekli her tesisata, yeni ve eski sobalara kolayca monte edilebilir.
Karbonmonoksit kaçaklarının algılanmasında fevkalade başarılı olmalıdır.Gazlı şofben ve benzeri cihaz ve mahallerde uygulanır.
PORTATİF LPG DEDEKTÖRLERİ
(Portatif Gaz Dedektörleri)
LPG tüpleri montajında ve LPG cihazlarında kaçak gaz kontrolü için selektif olarak tasarımlanmıştır.Bu cihazlar portatif olup, örneğin; LPG tütü takılırken, araca LPG basarken gaz kaçak kontrolü yapılarak müşteriye ek bir hizmet sunmak gayesine matuftur.Duyarlılığı dışarıdan ayarlanır. Ses ve ışıkla ikaz verilir.
LPG Tesisatında Dikkat Edilmesi Gerekenler
İlgili bir firma tarafından yapılır.
Destekleme ve sabitleme işlemi yapılmalıdır.
Tankın tüm çevresinde en az 20 cm. yüksekliğinde kum tabakası (deniz kumu korozif olduğundan kullanılmamalıdır) oluşturulmalıdır. DIN 4226 Bölüm 1 normuna uygun 3 mm. büyüklüğünde nehir kumu olabilir.
Tank, yer altı kablolarından, yabancı tesisatlardan ve yapı temellerinden veya bodrum duvarlarından minimum 0,8 m. mesafeye sahip olmalıdır.
Yanyana yerleştirilen tanklar birbirlerine minimum 0,4 m. ile yerleştirilmelidir.
Öncelikle tank tipine ve ölçülerine uygun beton kaide veya tank çukuru yapılmalıdır.
Yer altı suları veya akan yer üstü sularından dolayı tankın yer değiştirme şansı varsa, tank suyun kaldırma kuvvetine karşı beton kaideye ankraj cıvataları kullanarak mutlaka basitlenmelidir. Olabilecek en yüksek su seviyesine göre boş tankın kaldırma kuvvetini yenmek için minimum emniyet faktörü 1.3 alınmalıdır.
Kaldırma emniyeti tankın kılıfına zarar vermemelidir.
Katodik korumalı sıvı gaz tankı ile kullanılan emniyet sistemi arasında daimive güvenli bir elektrik izolasyonu sağlanmalıdır.
Tank toprak altında ise doldurma işleminde kullanılan armatürlere dom kutusuna girilmeden ulaşılmalıdır.
Araç trafiğine yakın bölgelerde trafiğin yol açacağı sorunlara karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
Dom kutuları yanmayan bir malzemeden yapılmış bir muhafaza içinde olmalıdır.
Tüm Şirketlerin, tüm çalışmalarında,
* İnsanlara zarar vermemeyi,
* Çevreyi korumayı,
* Doğal kaynakları verimli kullanmayı,
* Bu amaçlara uygun hizmet, ürün ve enerji kaynakları geliştirmeyi,
* Faaliyet gösterilen tüm alanlarda en doğru ve en verimli yöntemleri kullanarak öncüler arasında yer almayı,
* İSEÇ Yönetim Sistemi’ni canlı tutmayı ve sürekli gelişmesine katkıda bulunmayı,
* Tüm Shell çalışanlarının bu amaçları benimseyeceği bir kültür yaratmayı ilke olarak benimsemesi gerekmektedir.
Soba gazı zehirlenmeleri; bilgisizlik, ihmal ve dikkatsizlikten meydana gelmektedir. Her yıl soğukların başlamasıyla birlikte soba gazı zehirlenmelerinde ve bina yangınlarında artış görülmektedir. Soba gazı zehirlenmelerinin önüne geçmek için aşağıdaki hususlara önem verilmelidir:
- Sobalar öncelikle tekniğine uygun olarak kurulmalıdır. Tekniğine uygun kurulmadığı zaman, yakıtlar eksik ve verimsiz yanmaktadır. Eksik yanma sonucu oluşan kirli gazlar ve partiküller baca çapının küçülmesine ve soba yanma verimliliğinin düşmesine neden olur. Soba kurmadan önce borular ve bacalar mutlaka temizlenmelidir.
- Sobalarda verimli bir yanma için etkili baca yüksekliği baca tekniğine uygun yapılmalıdır. Yeterli yükseklikte bacası olmayan sobalarda yanma için yeterli miktarda hava ve verimli bir yanma elde etmek zordur.
- Fazla dirsek ve boru kullanılmamalıdır. Boru bacayı daraltmamalı, boru ve dirsekler hava sızdırmamalıdır. Soba boru ve dirsekleri belli aralıklarla temizlenmelidir.
- Rüzgarlı havalarda baca tepmesi ve yağmur suyunun bacanın içini ıslatmasını önlemek için rüzgar yönüne göre yön değiştiren baca başlığı kullanılmalıdır.
- Doğalgaz tüketimli cihazlar, havalandırma menfezi ya da havalandırma kanalları ile daimi havalandırmanın yapılacağı uygun genişlikteki mekanlara, baca flex bağlantısı gaz kaçaklarına ve yanmaya engel teşkil edecek şekilde yanmaz bantla izole edilerek baca bağlantısı oluşturularak kurulduktan sonra kullanılmalıdır.
- Sobalar tekniğine uygun yakma yöntemleri kullanılarak yakılmalıdır. Soba üstten yakılacak şekilde düzenlenmiş olmalı ve yanmakta olan sobanın üzerine ilave kömür atılmamalıdır. Sobanın baca kapağı kesinlikle kapatılmamalıdır.
- Ucuzluğu nedeni ile kalitesiz kömür tercih edilmemelidir. Kalitesiz kömür yanma sonrası daha çok zehirleyici gaz çıkarmaktadır.
- Sobada lastik, plastik, boya, petrokok ve tıbbi atık gibi çöpler sobada yakıldığı zaman çok zararlı ve zehirli kirletici gazlar oluşturacağından kesinlikle yakılmamalıdır.
- Belediyeler, doğalgaz dağıtım şirketleri ve kömür satıcıları baca temizliği yapacak firmaların elemanlarını eğitmelidirler. Maddi imkânı olmayanların bacalarını nasıl temizleyecekleri broşür basılarak şekillerle anlatılmalıdır.
Soba kullanımında yukarıda belirttiğimiz bu hususlara uyulmadığı takdirde, özellikle rüzgarlı havalarda evlerde baca tepmesi dediğimiz olaylar meydana gelmekte ve baca gazının geri tepmesi sonucu gaz içinde bulunan çok zehirli karbon monoksit gazı
zehirlenmelere neden olmaktadır. Halkımızı bu konularda uyarır, bacaların uygun aylarda uygun yöntemlerle mutlaka temizlenmesi gerektiğini hatırlatırız.
R. Erhan KUTLU
Makina Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Yönetim Kurulu Başk
23.12.2000 Tarihli Resmi Gazetede Yayınlanan;
Tüketicilerin Can ve Mal Emniyeti için LPG Tüplerinde Uyulması Gerekli Hususlar;
Madde 18: Tüketiciler, LPG tüpleri ve LPG tüp donanımlarını tanıtma ve kullanma kılavuzlarına uygun olarak kullanmalı ve aşağıdaki hususlara dikkat etmelidirler.
A Dolu LPG tüplerini abonesi oldukları dağıtım şirketinin yetkili bayisi veya yetkili tali bayisinden almalıdırlar.
B LPG Tüpün üzerinde, Türk Standartlarına uygun imal edildiğini gösteren TS 55 işaretini, TSE işaretini ve TS 5306 standardına göre periyodik kontrolünün yapılmış olması gereken tüplerde bu kontrolün yapıldığına dair işareti ile dağıtım şirketinin adı özellikle aranmalıdır.
C LPG Tüplerin üzerindeki TS valfinin TS 1862 standardına uygun olduğunu gösteren işaret aranmalıdır.
D Paslı, şişkin, ezik, kesik boyasız, çatlak, yangın hasarlı vb.LPG tüpler kullanılmamalıdır.
E LPG Tüple cihaz arasındaki hortum bağlantısı eksiz ve gereği kadar uzunlukta olmalı, ancak uzunluğu 1,5 mt.’yi geçmemelidir.
F Hortumun dedantöre ve yakıcı cihaza bağlantılara kelepçe ile yapılmalı, eskiyen, çatlayan, yumuşayan, sertleşen veya imal tarihinden itibaren 3 yıl sonra kullanılan hortumlar yenisi ile değiştirilmelidir.
G Yakıcı cihazın yakınında kolay tutuşabilen maddeler (kağıt, naylon, plastik, tül, örtü, perde e sıvı yakıtlar vb.) bulundurulmamalıdır.
H LPG Tüp yakıcı cihaz eviyesinden aşağıya konmalı ve dik konumda kullanılmalıdır.
I Tüp doğrudan doğruya güneş ışınlarına maruz kalmamalı, kalorifer radyatöründen en az 2mt. ve soba gibi ısıtıcıların en az 4 mt. uzağına konulmalıdır.
İ Yakıcı cihaz, az havalanan küçük hacimli bir yerde bulunuyorsa burası sık sık havalandırılmalıdır. Ayrıca tüp hiçbirzaman çevre kotunun altında bulunan zeminden havalandırılmayan mahallerde bulundurulmamalıdır.
J LPG Tüp değiştirilirken tüpün bulunduğu hacimde gaz birikmesi mevcutsa (gaz havadan ağır olduğu için zeminden itibaren birikmeye başlar) bir havlu veya bir süpürge ile birikmiş gaz açık havaya sevk edilmelidir.
K Yakıcı cihaza yeni LPG tüp bağlarken yakınında olan mum veya alev halinde yanan baka bir cisim varsa, tüp bağlama işlemi bu cisim söndürüldükten sonra yapılmalıdır.
L Cihaza yeni LPG tüp bağlantısı yapıldıktan sonra bağlantı yerlerinde gaz kaçağı olup olmadığı sabun köpüğü ile kontrol edilmelidir. Kibrit, çakmak gibi açık teş kaynakları kesinlikle kullanılmamalıdır. Kaçak varsa vanayı kapatıp dedantörü çıkarıp bayiye habe verilmelidir.
M Gaz kaçğı halinde kibrit yakılmamalı, elektrik anahtarı çevrilmemeli, buzdolabı kapağı açılmamalıdır. Kıvılcıma neden olabilecek hareketlerden sakınılmalıdır.
N Aşırı hava akımı ve yemek taşmaları cihaz alevini söndürerek gaz birikmesine sebep olur. Çok büyük tehlike arzeden bu durumlarda dikkat edilmelidir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında önce vana kapatılmalı, daha sonra pencere, kapı ve benzeri havalandırma yerleri açılarak odanın havalandırılması ve biriken gazların dışarıya çıkması sağlanmalıdır. Bunlar yapılmadan kesinlikle cihaz kullanılmamalıdır.
O Kullanılan veya yedek LPG tüplerinin dolap içerisinde bulunması durumunda, dolapkapağının altında havalandırma delikleri açılmalıdır. Yedek tüp kullanılan tüpün yanına konulmamalıdır. Her aile en fazla bir adet tüp yedeleyebilir.
P Piknik tüpü üzerine çapı 20 cm.’den büyük tencere vb. kaplar konulmamalıdır.
R LPG tüpleri ve bunlarla birlikte kullanılan cihazlar, uyumak için kullanılan yerde yatmadan önce cıkarılmalıdır. Borusuz sobalar, kamping lamba ve sobalar yanar bırakılıp uyunmamalıdır.
Gaz ateşi ile ısıtan soba kullanıyorsanız aşağıda sıralanan maddeleri göz ardı etmemeniz önemle tavsiye olunur.
Gaz Sobası Hakkında Tavsiyeler:
* Üreticinin gaz ısıtıcılarının nerde ve nasıl kullanılması hakkındaki talimatlarını göz önüne alınız. Havalandırması olmayan ısıtıcılar karbonmonoksit zehirlenmesi olasılığına karşın küçük ve kapalı alanlarda özellikle yatak odalarında kullanılmamalıdır.
* Gazlı Isıtıcının gövdesinde depolanan gaz silindiri olan propan gazı ısıtıcılarını kullanmayınız. Bu ısıtıcıların kullanımı Birleşmiş Milletlerin bir çok eyaletinde ve semtinde yasaklanmıştır.
* Pilotu yakmak için üreticinin talimatlarına uyunuz. Gaz zerrecikleri birleşir patlayarak tutuşarak elinizin ve yüzünüzün yanmasına neden olabilir.
* Eğer pilotu yakmak için gerekiyorsa, gaz birikiminden korunmak için kibriti gazı yakmadan önce yakınız.
* Havalandırmalı bir ısıtıcıyı havalandırmasız kullanmayınız. Ölümle ve hastalıkla sonuçlanabilecek karbonmonoksit gazı gibi yanma mamüllerini tehlikeli derecelere yükseltebilir.
